VI Kongres Ruchów Miejskich

VI Kongres Ruchów Miejskich już za kilka dni rozpocznie się w Ostródzie i Iławie. To jedna z najciekawszych okazji do rozmowy o jakości życia i przyszłości polskich miast. „Magazyn Miasta” będzie relacjonował przebieg najważniejszych spotkań i dyskusji.

I Kongres Ruchów Miejskich odbył się w 2011 roku w Poznaniu. Uczestniczyło w nim blisko stu przedstawicieli 48 ruchów i organizacji miejskich z kilkunastu miast Polski. O jego unikalności świadczyło to, że wśród uczestników zdecydowanie przeważali społecznicy – zwykli mieszkańcy zainteresowani możliwością znalezienia alternatywy dla obowiązującego wówczas paradygmatu miejskiego rozwoju. Inne tego typu wydarzenia stanowiły przede wszystkim forum dyskusji „ekspertów” – ekonomistów, architektów, urbanistów czy po prostu wieloletnich pracowników urzędów samorządowych. Dlatego efekty tego Kongresu – zaprezentowane szerszej publiczności w postaci 9 Tez Miejskich – były dla wielu ciekawe, świeże, intrygujące, ale jednocześnie zbyt radykalne.

Dzisiaj sytuacja zdecydowanie się zmieniała. Uczestnicy Kongresu Ruchów Miejskich sami stali się ekspertami. Wciąż jednak są aktywnymi mieszkańcami. Nabrali przy tym również na tyle dużo doświadczenia i pewności do swoich przekonań, propozycji i rozwiązań, że niejednokrotnie decydują się podjąć starania o mandat radnego/radnej miejskiej lub nawet stołek burmistrza bądź prezydenta miasta. Propozycje zgłaszane zaś przez członków Kongresu Ruchów Miejskich weszły na stałe do programów i retoryki polityków niezwiązanych dotychczas z progresywnym spojrzeniem na rozwój miast.

Dlatego właśnie nadchodzący Kongres Ruchów Miejskich jest taki ciekawy – efekty jego pracy mogą pokazać, w którym kierunku będzie toczyła się dyskusja o przyszłości polskich miast. Jest to jednocześnie jednak okazja do zapoznania się z bardzo pragmatycznymi aspektami prowadzenia progresywnych działań w miastach. Całą istotę VI Kongresu Ruchów Miejskich świetnie oddają słowa wiceprezes KRMu, Marty Bejnar-Bejnarowicz. Zapraszam do wysłuchania fragmentu rozmowy, którą z nią przeprowadziłem:

Pobierz to nagranie w formie pliku MP3
 

Tegoroczny Kongres nieprzypadkowo odbędzie się w Ostródzie i Iławie. Jego program jest bowiem skoncentrowany wokół sytuacji, w jakiej znalazły się obecnie mniejsze ośrodki miejskie w Polsce. Organizatorzy Kongresu zwracają uwagę, że „przez ostatnie lata w polityce rozwoju regionalnego dominowało podejście, zgodnie z którym szybko rozwijające się duże ośrodki miały ciągnąć za sobą te mniejsze. Nie przyniosło ono jednak oczekiwanych efektów, a różnice między silnymi a słabszymi ośrodkami zamiast się zmniejszać, jeszcze się pogłębiły.” Kondycję średniej wielkości miast w Polsce dobrze oddaje szereg analiz, jakie w ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy zostały poświęcone tej kwestii. Pierwszą z nich, która skupiła na sobie zainteresowanie całego kraju jest oczywiście raport „Delimitacja miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze” autorstwa Przemysława Śleszyńskiego, pracownika Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk. To zawarta w nim teza o „kryzysie” i postępującej marginalizacji 122 polskich miast rozbudziła publiczną dyskusję i potrzebę poszukiwania rozwiązań dla tego wyzwania.

„Kryzys” to oczywiście bardzo mocne słowo – być może użyte nad wyraz. Jak pisze Jakub Gradziuk w analizie stanu średniej wielkości polskich miast (przygotowanej na potrzeby projektu „Rozmowy Zamiejscowe”) „wśród miast określonych przez profesora Śleszyńskiego jako faktycznie kryzysowe znalazło się jedynie 5 ośrodków”. Realia dyskusji medialnej zadziałały jednak w ten sam, co zawsze sposób – uwypukliły to, co jest potencjalnie najbardziej klikalne.

VI Kongres Ruchów Miejskich wydaje się okazją do najbardziej merytorycznej rozmowy o rzeczywistej kondycji stanu mniejszych ośrodków miejskich w Polsce. Kształt tej dyskusji zapowiada moja rozmowa z Kingą Wiśniewską, jedną ze współorganizatorek VI KRMu, aktywistką, współzałożycielką Stowarzyszenia RzeczJasna oraz kandydatką na burmistrza Ostródy w 2018 roku.

Punktem wyjścia do tej rozmowy jest opis, jaki na własnej stronie internetowej zamieściło Stowarzyszenie RzeczJasna: „Jesteśmy ludźmi z prowincji. I nie wstydzimy się tego. Trudno wstydzić się miejsca, w którym się żyje. Ale to nie oznacza, ze nie chcemy go zmienić. Każdego dnia widzimy nieproporcjonalny i destrukcyjny wpływ nierówności pomiędzy dużymi ośrodkami miejskimi a prowincją. Wpływ na jakość życia, na sposób myślenia, a przede wszystkim na życiowe szanse młodych ludzi.” Kinga Wiśniewska mierzy się z odpowiedzią na pytania o to, w jaki sposób wielkość miasta, w którym się żyje i pracuje wpływa na „jakość życia”, i „sposób myślenia”. Istotnym wątkiem jest także kwestia drenażu talentów, jaki co roku ma miejsce w Ostródzie. Zachęcam do wysłuchania tej rozmowy – pochodzi ona z podcastu, jaki we współpracy z „Radiem TOK FM” nagrałem kilka tygodni temu.

Pobierz to nagranie w formie pliku MP3
 

Dla członków Kongresu Ruchów Miejskich istotnym tematem jest także sposób ich funkcjonowania w mniejszych ośrodkach. Aktywiści nigdy do tej pory nie stanowili bowiem ruchów masowych – w danym mieście trzon działań prowadzi zwykle kilkadziesiąt osób. W mniejszych ośrodkach mówimy już jednak o grupie kilku- lub kilkunastoosobowej. To może mieć znaczenie dla skuteczności działań. Dlatego też warto wrócić do rozmowy z Martą Bejnar – Bejnarowicz, która od wielu lat prowadzi ruchy miejskie w Gorzowie Wielkopolskim. W poprzedniej kadencji udało w tym mieście przekonać mieszkańców do kandydatury Jacka Wójcickiego, który w 2014 został pierwszym w Polsce prezydentem miasta reprezentującym ruchy miejskie. W ciągu kilku miesięcy sytuacja jednak uległa zmianie – Jacek Wójcicki stracił poparcie ruchów miejskich, a w ostatnich wyborach samorządowych był konkurentem Marty Bejnar – Bejnarowicz. Dlaczego tak się stało? Jaka jest dzisiaj rola ruchów miejskich w Gorzowie Wielkopolskim? Odpowiedzi na te pytania znajdziecie w poniższym fragmencie rozmowy z szefową gorzowskiego ruchu „Ludzie dla Miasta”:


Pobierz to nagranie w formie pliku MP3
 

VI Kongres Ruchów Miejskich rozpoczyna się w piątek, 21 czerwca, i potrwa do niedzieli. Do środy można jeszcze zarejestrować swój udział. Zachęcamy do przyjazdu do Ostródy i Iławy. Będzie tam również „Magazyn Miasta” – we współpracy z KRMem przygotowujemy bowiem podsumowanie obrad Kongresu. Jeszcze w tym tygodniu – jako wstęp do kongresowych obrad – opublikujemy zaś na naszych stronach rozmowy z Janem Mencwelem z warszawskiego stowarzyszenia „Miasto jest nasze” i Rafałem Kergerem, redaktorem naczelnym „Portalu Samorządowego”.