Bendyk: Ruchy miejskie nie uciekną od polityki

Kongres musi odrobić jedną ważną lekcję i zdefiniować, jaki system państwa i władzy bardziej sprzyja realizacji ich interesów. Być może lepszym partnerem dla ruchów miejskich przy likwidowaniu lokalnych patologii będzie rząd centralny?

Nagrana podczas 3. dnia Kongresu Ruchów Miejskich rozmowa z Edwinem Bendykiem, pisarzem, czujnym obserwatorem życia miejskiego oraz publicystą „Polityki”, nie tylko nie straciła, ale wręcz zyskuje na aktualności. Znajdziecie w niej nie tylko ocenę strategii KRMu w kontekście obecnych wydarzeń politycznych, ale także pomoże Wam w zrozumieniu sytuacji, w jakiej obecnie znajduje się samorząd terytorialny w Polsce. To niezamierzone nawiązanie do naszego cyklu „Samorządowe Wyzwanie”, którego koncepcja zrodziła się kilka tygodniu po zakończeniu Kongresu Ruchów Miejskich.

Posłuchaj też na Spotify!

Edwin Bendyk zwraca uwagę, że 13 października 2019, czyli dzień wyborów samorządowych, może przynieść „dalszą konsolidację państwa według koncepcji Jarosława Kaczyńskiego – to większe kompetencje rządu centralnego i większa kontrola nad samorządem terytorialnym”. Nasz rozmówca zaznacza jednak, że jeśli Prawo i Sprawiedliwość zyska większość konstytucyjną, to dojdzie do realizacji „wariantu węgierskiego” – „tam kluczowa była zmiana konstytucji w 2012 roku, której fundamentalnym elementem była właśnie zmiana koncepcji ustroju terytorialnego państwa i zmiana samorządu w praktyczną fasadę – wciąż się wybiera burmistrzów w wyborach demokratycznych, ale nie mają oni realnych kompetencji w najważniejszych dla społeczności lokalnej sprawach.” Dlatego też dla Bendyka zrozumiała jest postawa samorządowców, którzy nie chcą bezczynnie patrzeć na realizację tych scenariuszy w Polsce. W tym kontekście wypowiada się także o inicjatywie „21 Tez Samorządowych”, która według niego może być postrzegana jako platforma do wspólnej dyskusji i nawiązania sojuszy mających pomóc w uniemożliwieniu realizacji modelu węgierskiego w Polsce.

Czy do tego sojuszu mogą dołączyć ruchy miejskie? To pytanie padło w kontekście spotkania z Aleksandrą Dulkiewicz, prezydent Gdańska, jakie miało miejsce podczas Kongresu Ruchów Miejskich. Zwróciliśmy uwagę na ostrożność i brak zaufania prezentowany wówczas przez część miejskich aktywistów. „To było znamienne – takie słówka, na które w normalnym, codzinnym życiu nie zwracalibyśmy aż tak uwagi, tutaj miały bardzo duże znaczenie. Widać było, że Kongres zastanawia się, jak rozmawiać z takimi osobami jak Aleksandra Dulkiewicz. Z ostrożnością, jak mówił Lech Mergler, czy z nieufnością, którą akcentowała Marta Bejnar-Bejnarowicz? To bardzo ciekawy moment. Na pewno widać było niechęć do zaangażowania Kongresu i organizacji ruchów miejskich jako instytucji w kampanię polityczną – mówi publicysta „Polityki”.

Edwin Bendyk dodaje jednak wyraźnie „Kongres musi odrobić jedną ważną lekcję i zdefiniować, jaki system państwa i władzy bardziej sprzyja realizacji ich interesów. Jeżeli w takiej dyskusji – jak wczoraj – dominowałyby wypowiedzi krytyczne wobec władz lokalnych wybieranych w dotychczasowej formule, to może rozwiązaniem tych problemów jest zmiana systemu, np. – tak zupełnie hipotetycznie – na model węgierski? Być może lepszym partnerem dla ruchów miejskich przy likwidowaniu lokalnych patologii będzie rząd centralny? Nie uciekniemy od polityki. Z konsekwencjami wyborów 13 października będziemy musieli zmierzyć się wszyscy – zarówno autorzy 21 Tez Samorządowych, jak i zwolennicy 15 Tez o mieście. Wszyscy muszą sobie sami odpowiedzieć, w jakim ustroju będzie łatwiej realizować zapisane w nich postulaty.”

W naszej rozmowie znajdziecie również ocenę tego, czy ruchy miejskie mogą stać się realnym i pożądanym partnerem dla samorządów; odpowiedź na to, czy za zmianą retoryki samorządowców idzie również realna zmianę działań; i w końcu – czy VI Kongres Ruchów Miejskich przybliżył nas do odpowiedzi na pytanie o swoją własną tożsamość i interesy, które ruchy miejskie chcą realizować.

VI Kongres Ruchów Miejskich odbył się pod koniec czerwca 2019 r. w Ostródzie i Iławie. „Magazyn Miasta”, wspólnie z jego organizatorami, przygotował serię publikacji poświęconych obecnej sytuacji ruchów miejskich. Zapraszamy do lektury tekstów i wsłuchania się w podcasty publikowane na naszych łamach oraz do odwiedzenia profilu Kongresu Ruchów Miejskich na Facebooku, gdzie można znaleźć wywiady podsumowujące sesje merytoryczne Kongresu.