Kiedyś można było mówić o zmianach klimatu: „to problem przyszłych pokoleń”. Dziś widzimy skutki kryzysu klimatycznego w codziennym życiu. Wszelkie fale upałów, gwałtowne powodzie, coraz droższa żywność to nie tylko pogoda, ale trwała zmiana, która dotyczy wszystkich, także mieszkańców naszego kraju.
Spróbujmy więc uporządkować fakty: czym jest kryzys klimatyczny, jakie ma skutki i dlaczego naukowcy mówią jasno, że to rzeczywistość, z którą jeszcze możemy coś zrobić?
Co to jest kryzys klimatyczny?
Klimat Ziemi zmieniał się zawsze, ale obecne ocieplenie przebiega szybciej niż kiedykolwiek w historii nowożytnej i, co potwierdzają naukowcy z Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), jest spowodowane głównie działalnością człowieka: spalaniem węgla, ropy i gazu oraz wylesianiem.
Gazy cieplarniane, takie jak dwutlenek węgla czy metan, zatrzymują ciepło w atmosferze. Efekt jest globalny, ale konsekwencje najsilniej odczuwają kraje o mniejszych zasobach, zwłaszcza na tzw. Globalnym Południu. Prognozy wielu raportów mówią, że do 2050 r. liczba osób zmuszonych do migracji z powodów klimatycznych może sięgać setek milionów, a nawet ponad miliarda.
Jak zmiany klimatyczne wpływają na naszą planetę?
Skutki kryzysu klimatycznego widzimy na wszystkich kontynentach, choć w różnej formie. To nie tylko problem topniejących lodowców, ale też bardziej praktyczne wyzwania:
- coraz dłuższe i coraz częstsze fale upałów,
- intensywne opady i powodzie,
- susze niszczące plony i podnoszące ceny żywności,
- pożary lasów, które niszczą domy i ekosystemy,
- ograniczony dostęp do czystej wody pitnej,
- rozszerzanie się chorób przenoszonych przez owady.
Zmiany klimatyczne dotykają także zdrowia psychicznego. Wiele osób doświadcza lęku związanego z przyszłością planety, utratą domu czy źródeł utrzymania.
Czy kryzys klimatyczny jest faktem?
Tak. Z perspektywy nauki nie ma dziś wątpliwości, że:
- średnia temperatura na Ziemi rośnie,
- główną przyczyną ocieplenia są emisje gazów cieplarnianych pochodzące z działalności człowieka,
- zmiany postępują szybciej, niż przewidywano kilkanaście lat temu.
Kryzys klimatyczny jest również zjawiskiem humanitarnym. Ekstremalne zjawiska pogodowe prowadzą do zniszczenia domów, szkół, szpitali, pól uprawnych. Tam, gdzie susza lub powódź utrzymują się miesiącami, rośnie ryzyko głodu, chorób i przymusowych migracji. Dlatego też organizacje humanitarne, takie jak Polska Akcja Humanitarna, coraz częściej łączą pomoc doraźną (woda, żywność, schronienie) z działaniami, które mają pomóc społecznościom przystosować się do nowych warunków klimatycznych.
Dowiedz się więcej o kryzysie klimatycznym: https://www.pah.org.pl/dom/temat/kryzys-klimatyczny/
Co możemy zrobić, aby pomóc w walce z kryzysem klimatycznym?
Każda osoba może mieć wpływ na zahamowanie zmian klimatycznych zarówno jako jednostka, jak i część społeczności.
W praktyce możesz:
- zmniejszać własny ślad klimatyczny: rzadziej korzystać z samochodu, ograniczać marnowanie jedzenia, wybierać produkty, które będą służyły ci dłużej;
- wspierać organizacje humanitarne i edukacyjne, które działają w miejscach szczególnie dotkniętych skutkami zmian klimatu, np. zapewniają dostęp do wody i żywności, uczą nowych metod uprawy, budują studnie czy tamy wodne;
- angażować się lokalnie: wspierać zalesianie, inicjatywy retencji wody, działania proklimatyczne w swojej gminie lub szkole;
- domagać się rozwiązań systemowych: śledzić polityki klimatyczne, podpisywać apele, wspierać te decyzje i projekty, które prowadzą do redukcji emisji i ochrony osób najbardziej narażonych.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak kryzys klimatyczny łączy się z sytuacją humanitarną w różnych częściach świata: od suszy na Madagaskarze po powodzie w innych regionach, zajrzyj na stronę Polskiej Akcji Humanitarnej. Znajdziesz tam wywiady z ekspertkami i ekspertami, raporty oraz materiały edukacyjne, które pokazują, jak konkretne działania (np. budowa studni, ogrodów szkolnych czy tam wodnych) realnie zmieniają życie ludzi dotkniętych zmianami klimatu.