MZDiK w Radomiu – zakres zadań, organizacja i sposób działania

Opublikował: Redakcja magazynmiasta.plRedakcja magazynmiasta.pl

Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w Radomiu jest jednostką budżetową miasta, która łączy zadania związane z drogami i miejskim transportem zbiorowym. Nie oznacza to jednak, że MZDiK własnymi pracownikami wykonuje każdą przebudowę ulicy, prowadzi każdy autobus albo samodzielnie podejmuje wszystkie decyzje dotyczące ruchu. Jego rolę najlepiej rozumieć jako zarządzanie określonym łańcuchem usług: planowanie, przygotowanie zadań, organizowanie lub zlecanie ich wykonania, nadzór, obsługę formalną oraz kontrolę rezultatu w zakresie powierzonych kompetencji.

Granice tej odpowiedzialności zależą od rodzaju sprawy. Przy drogach znaczenie ma między innymi kategoria drogi, formalny zarządca i charakter wykonywanej czynności. W komunikacji miejskiej trzeba natomiast oddzielić organizowanie systemu od faktycznego wykonywania przewozów przez operatorów. Sama okoliczność, że problem dotyczy radomskiej ulicy albo autobusu, nie przesądza jeszcze, że MZDiK jest jedynym właściwym podmiotem.

Czym jest MZDiK w Radomiu i za co odpowiada?

MZDiK jest jednostką budżetową Miasta Radomia. Jego organizację i zakres działania określają przede wszystkim statut oraz regulamin organizacyjny. Dokumenty te wyznaczają zarówno miejsce jednostki w strukturze miasta, jak i podział pracy pomiędzy poszczególne komórki MZDiK. W praktyce działalność obejmuje dwa duże obszary: zarządzanie określoną częścią miejskiej infrastruktury drogowej oraz wykonywanie powierzonych funkcji dotyczących komunikacji miejskiej.

Podstawą działania jednostki jest statut nadany uchwałą Rady Miejskiej w 2013 roku i zmieniony w 2023 roku. Osobno obowiązuje regulamin organizacyjny, określający podział pracy między działami. To dlatego w praktyce sprawy pasa drogowego, inwestycji i reklamacji biletowych trafiają do różnych komórek, mimo że wszystkie dotyczą jednej miejskiej jednostki.

Po stronie drogowej zakres jest szeroki. MZDiK zajmuje się między innymi utrzymaniem, remontami, inwestycjami oraz ochroną dróg znajdujących się w odpowiednim zakresie zarządzania miasta. Może przygotowywać zadania, prowadzić procedury, zlecać roboty, nadzorować ich wykonanie i zajmować się późniejszym utrzymaniem infrastruktury. Nie należy jednak wyciągać z tego wniosku, że każda droga na terenie Radomia albo każda decyzja dotycząca jej organizacji automatycznie podlega MZDiK.

Dobrze pokazuje to organizacja ruchu. W strukturze MZDiK działa komórka zajmująca się inżynierią ruchu i związanymi z nią procedurami oraz dokumentacją, ale aktualny podział kompetencji pozostawia zatwierdzanie projektów organizacji ruchu na drogach publicznych Biuru Zarządzania Ruchem Urzędu Miejskiego w Radomiu. MZDiK może zatem uczestniczyć w procesie, przygotowywać lub realizować określone rozwiązania, nie będąc jednocześnie organem, który podejmuje każdą formalną decyzję.

Podobne rozróżnienie jest potrzebne w komunikacji miejskiej. MZDiK wykonuje funkcje organizatorskie, zajmuje się częścią spraw pasażerskich i zarządza elementami systemu, ale nie oznacza to, że każda osoba prowadząca autobus jest pracownikiem MZDiK albo że każdy przewoźnik działający w Radomiu stanowi część tej jednostki. Operacyjne wykonywanie przewozów może należeć do operatorów lub przewoźników działających na określonej podstawie.

Takie rozdzielenie ról jest ważne również dla mieszkańca. Jeżeli problem dotyczy rozkładu miejskiej linii, systemu biletowego czy określonej infrastruktury znajdującej się w kompetencji jednostki, MZDiK może być właściwym punktem kontaktu. Jeśli natomiast chodzi o linię komercyjną organizowaną przez prywatnego przewoźnika, sprawę trzeba kierować do tego przewoźnika. Podobnie w sprawach drogowych najpierw trzeba ustalić formalnego zarządcę oraz rodzaj czynności.

MZDiK należy więc traktować jako miejskie ogniwo zarządzające powierzonym systemem, a nie jako wykonawcę każdej czynności związanej z ulicami i transportem. To rozróżnienie porządkuje praktycznie wszystkie dalsze pytania o jego odpowiedzialność.

Jakie zadania MZDiK dotyczą dróg i ruchu drogowego?

W obszarze drogowym MZDiK uczestniczy w całym cyklu zarządzania infrastrukturą. Obejmuje on planowanie potrzeb, przygotowywanie i prowadzenie inwestycji, przebudowy, remonty, utrzymanie dróg oraz ochronę pasa drogowego. Do tego dochodzą działania związane z ewidencją, infrastrukturą umieszczaną w pasie drogowym, oznakowaniem i bezpieczeństwem użytkowników. Jednostka organizuje też i nadzoruje zimowe utrzymanie dróg.

Zakres tych obowiązków widać w konkretnych zadaniach. W wykazie zamówień publicznych na 2026 rok pojawiają się m.in. utrzymanie oznakowania pionowego, czystość przystanków, nasadzenia drzew i krzewów w pasach drogowych i remonty ulic. MZDiK może więc zajmować się zarówno dużym przedsięwzięciem inwestycyjnym, jak i utrzymaniem elementów, z których mieszkańcy korzystają każdego dnia.

Szeroki katalog obowiązków nie oznacza, że MZDiK musi własnymi pracownikami wykonać każdą naprawę nawierzchni czy przebudowę skrzyżowania. Roboty mogą zostać powierzone wykonawcy zewnętrznemu. W takim modelu rolą jednostki może być przygotowanie zadania, przeprowadzenie procedury, zlecenie prac, koordynacja, nadzór oraz odbiór efektu. Dla mieszkańca fizycznym wykonawcą będzie firma widoczna na placu budowy, podczas gdy odpowiedzialność organizacyjna może pozostawać po stronie MZDiK.

Ważną kategorią są sprawy związane z pasem drogowym. MZDiK prowadzi procedury dotyczące między innymi jego zajęcia oraz lokalizowania określonej infrastruktury. Nie należy jednak przenosić tych kompetencji automatycznie na każdy teren przylegający do ulicy. Istotne jest, kto formalnie zarządza daną drogą lub pasem oraz jakiego rodzaju czynności dotyczy sprawa.

Podział odpowiedzialności dobrze widać także przy organizacji ruchu. Dział Inżynierii Ruchu może obsługiwać dokumentację i procedury, a MZDiK może później wdrażać lub utrzymywać oznakowanie w swoim zakresie. Samo zatwierdzanie projektu organizacji ruchu na drogach publicznych należy jednak obecnie do właściwej komórki Urzędu Miejskiego. Z punktu widzenia mieszkańca wszystkie te działania dotyczą jednej ulicy, lecz formalnie mogą należeć do kilku etapów i kilku podmiotów.

Gdy sprawa dotyczy zatwierdzenia projektu organizacji ruchu, właściwe jest Biuro Zarządzania Ruchem Urzędu Miejskiego w Radomiu: ul. Żeromskiego 53, pokój 45, e-mail: bzr@umradom.pl. Dział Inżynierii Ruchu MZDiK działa przy ul. Traugutta 30/30A i zajmuje się innymi czynnościami z tego obszaru. Takie rozróżnienie pomaga uniknąć wysłania wniosku do niewłaściwego urzędu.

Ta różnica pozwala uniknąć prostego, ale mylącego rozumowania: „MZDiK zarządza drogami, więc każda decyzja o tej drodze jest decyzją MZDiK”. W rzeczywistości przygotowanie projektu, jego zatwierdzenie, wykonanie robót oraz późniejsze utrzymanie mogą być rozdzielone. Podobnie zgłoszenie usterki i fizyczna naprawa nawierzchni nie muszą być realizowane przez ten sam podmiot.

Istotny jest jeszcze rezultat. Sam fakt, że regulamin przypisuje jednostce utrzymanie dróg, nie dowodzi, że konkretny remont wykonano terminowo i prawidłowo. Do takiej oceny trzeba sprawdzić dokumenty dotyczące określonego zadania: zlecenie lub umowę, wykonanie, kontrolę, odbiór i ewentualne późniejsze interwencje.

Właściwość MZDiK zależy jednocześnie od kategorii drogi, formalnego zarządcy, rodzaju czynności i władania terenem. Dopiero po ustaleniu tych elementów można sensownie oceniać, czy jednostka odpowiadała za konkretną sprawę oraz na jakim etapie.

Jak MZDiK organizuje komunikację miejską?

W komunikacji miejskiej najważniejsze jest oddzielenie organizatora od operatora. Organizator ustala i zarządza systemem przewozów, natomiast operator wykonuje fizyczne kursy przy użyciu autobusów i personelu. MZDiK realizuje w Radomiu istotną część funkcji organizatorskich, ale samo to nie oznacza prowadzenia wszystkich pojazdów należących do systemu.

W praktyce funkcja organizatorska może obejmować planowanie przewozów, przygotowywanie rozkładów i zasad działania sieci, obsługę systemu taryfowo-biletowego, standardy usług, przygotowywanie umów oraz kontrolę realizacji przewozów. Poszczególne elementy mogą jednak zależeć również od decyzji miasta, aktualnych uchwał, regulaminów i zawartych umów.

Dla pasażera działalność organizatorska materializuje się w bardzo konkretnych rzeczach: numerach i trasach linii, godzinach odjazdów, informacji pasażerskiej, taryfie, sposobach zakupu biletów oraz procedurze składania określonych reklamacji. Gdy zmienia się rozkład, pasażer widzi końcowy efekt decyzji systemowej. Gdy autobus nie realizuje zaplanowanego kursu, trzeba już rozdzielić odpowiedzialność za zaprojektowanie usługi od odpowiedzialności za jej wykonanie.

Jeżeli miejski autobus nie przyjechał, warto zanotować numer linii, przystanek, kierunek i planowaną godzinę odjazdu. Takie dane pozwalają sprawdzić konkretny kurs, zamiast prowadzić korespondencję o całej linii. Pilną interwencję dotyczącą pracy kierowcy można skierować do dyspozytora odpowiedniego operatora, natomiast sprawy wymagające wyjaśnienia przez organizatora — do Działu Przewozów Pasażerskich MZDiK.

MZDiK obsługuje także część spraw związanych z pasażerami, w tym reklamacje oraz kwestie dotyczące systemu biletowego i windykacji. Nie każda skarga dotycząca autobusu powinna jednak trafiać do MZDiK. Linie komercyjne są organizowane bezpośrednio przez przewoźników, więc sprawy dotyczące ich funkcjonowania należy kierować właśnie do nich.

Najprostszy test brzmi: kto zorganizował daną usługę i na jakiej podstawie jest ona wykonywana? Jeśli jest to miejska linia należąca do systemu organizowanego przez MZDiK, jednostka będzie miała określony zakres odpowiedzialności organizacyjnej. Jeśli natomiast chodzi o przewoźnika korzystającego jedynie z miejskiego przystanku w ramach działalności komercyjnej, obecność jego pojazdu na tym samym przystanku nie czyni MZDiK organizatorem tej linii.

Rola MZDiK łączy więc organizację systemu i obsługę określonych spraw pasażerskich, ale nie jest równoznaczna z operacyjnym wykonywaniem każdego przejazdu. Odpowiedzialność trzeba odczytać z modelu organizacyjnego konkretnej usługi.

Jak MZDiK realizuje swoje zadania na co dzień?

Statut i regulamin odpowiadają przede wszystkim na pytanie, czym MZDiK ma się zajmować. Codzienne działanie zaczyna się dopiero wtedy, gdy kompetencja zostaje przełożona na konkretną sprawę, projekt albo usługę. Zadanie trafia do odpowiedniej komórki, która może je przygotować, prowadzić, zlecić albo nadzorować. W strukturze występują wyspecjalizowane części zajmujące się między innymi utrzymaniem, inwestycjami i przewozami pasażerskimi.

W sprawie drogowej może to oznaczać rozpoznanie problemu, przygotowanie zadania, zapewnienie finansowania, wybór właściwego trybu realizacji, ewentualne zlecenie robót wykonawcy oraz ich nadzór. Na końcu potrzebna jest kontrola lub odbiór pozwalający stwierdzić, czy rezultat odpowiada zamówionemu zakresowi. Nie każda sprawa musi przejść identyczny ciąg czynności, ponieważ drobne utrzymanie, większa inwestycja oraz postępowanie administracyjne działają według innych reguł.

Podobnie jest z transportem. Ustalenie oferty przewozowej poprzedza jej operacyjne wykonanie. Operator realizuje kursy, a organizator powinien dysponować mechanizmem nadzoru i reagowania na nieprawidłowości. Jeżeli pojawia się zakłócenie, znaczenie ma nie tylko to, że autobus nie pojechał zgodnie z rozkładem, ale również sposób, w jaki system zareagował i jak poinformowano pasażerów.

Część działań zależy od zamówień, umów i zewnętrznych wykonawców. Oznacza to, że termin realizacji może wynikać nie tylko z wewnętrznej decyzji MZDiK, lecz również z dostępnego budżetu, wymogów formalnych, harmonogramu wykonawcy albo konieczności współdziałania z innym organem. Dla mieszkańca może to wyglądać jak jedna sprawa, natomiast organizacyjnie składa się ona z kilku odrębnych etapów.

Z tego powodu same informacje o strukturze jednostki nie pozwalają ocenić skuteczności. Regulamin może prawidłowo wskazywać dział odpowiedzialny za inwestycje, lecz nie mówi jeszcze, czy konkretna inwestycja została wykonana w terminie. Ogłoszenie o rozpoczęciu robót także nie rozstrzyga jakości efektu. Potrzebne są dokumenty i informacje dotyczące faktycznej realizacji.

MZDiK najtrafniej analizować jako ogniwo zarządzające łańcuchem zadania: od kompetencji i planowania, przez zlecenie lub koordynację, aż po kontrolę rezultatu. Taki sposób patrzenia pozwala rozdzielić problem organizacyjny, problem po stronie wykonawcy oraz sytuację, w której po prostu brakuje danych potwierdzających prawidłowy odbiór zadania.

Gdzie przebiegają granice odpowiedzialności MZDiK?

Granice odpowiedzialności nie pokrywają się dokładnie z potocznym podziałem na „drogi” i „autobusy”. W sprawie drogowej trzeba ustalić kategorię i zarządcę drogi, miejsce występowania problemu oraz rodzaj działania, którego oczekuje mieszkaniec. W komunikacji znaczenie ma natomiast to, czy mamy do czynienia z miejskim systemem organizowanym przez MZDiK, operacyjnym działaniem operatora czy linią komercyjną.

W zakresie dróg MZDiK wykonuje zadania dotyczące utrzymania, remontów, ochrony i zarządzania drogami pozostającymi w odpowiednim zakresie miasta. Nie każda droga znajdująca się geograficznie na terenie Radomia musi więc automatycznie podlegać temu samemu modelowi. To samo dotyczy zjazdów, urządzeń w pasie drogowym czy przywrócenia terenu po prowadzonych pracach – właściwość zależy od formalnego zarządu i rodzaju czynności.

W transporcie formalnym organizatorem przewozów jest Prezydent Miasta, natomiast MZDiK wykonuje powierzone funkcje organizatorskie. Część decyzji nadal pozostaje po stronie Prezydenta lub Rady Miejskiej. Dotyczy to obszarów, w których wymagane są uchwały, decyzje dotyczące polityki, finansowania, stawek, przystanków lub innych elementów wykraczających poza samą bieżącą organizację usługi.

Operator odpowiada z kolei za fizyczną realizację powierzonych przewozów. Jeśli problem dotyczy sposobu wykonania konkretnej usługi przez przewoźnika, trzeba rozważyć jego zakres odpowiedzialności wynikający z umowy. MZDiK może nadzorować lub rozpatrywać określone sprawy, ale nie oznacza to, że własnymi pracownikami prowadzi autobus czy wykonuje każdą czynność techniczną.

Jeszcze inną rolę ma wykonawca robót drogowych. Firma realizująca przebudowę może odpowiadać kontraktowo za wykonanie określonych prac, podczas gdy MZDiK pozostaje podmiotem organizującym inwestycję lub nadzorującym jej przebieg. Gdy wystąpi wada, trzeba więc rozdzielić pytanie o to, kto fizycznie ją spowodował, od pytania o to, kto odpowiada za nadzór i odbiór.

Tak samo szeroki zakres MZDiK nie przenosi na niego automatycznie kompetencji innych zarządców ani organów. Zatwierdzanie organizacji ruchu jest dobrym przykładem sytuacji, w której sprawa ściśle związana z drogą pozostaje formalnie poza kompetencją samego MZDiK na określonym etapie procesu.

Bez informacji o konkretnej lokalizacji, rodzaju drogi, typie usługi, umowie lub zdarzeniu nie da się prawidłowo przypisać każdej podobnej sprawy jednemu podmiotowi. Granice kompetencji wskazują zarazem granice tego, za jaki rezultat MZDiK może być rzeczywiście rozliczany.

Z jakich kanałów i usług MZDiK korzystają mieszkańcy?

Mieszkaniec styka się z MZDiK przede wszystkim wtedy, gdy potrzebuje informacji, chce załatwić sprawę dotyczącą komunikacji albo zgłosić określony problem. Oficjalne kanały udostępniają rozkłady jazdy, komunikaty pasażerskie oraz dane kontaktowe. Dostępna jest również obsługa związana z Radomską Kartą Miejską, sprzedażą biletów i określonymi reklamacjami.

Adres MZDiK: ul. Traugutta 30/30A, 26-610 Radom. Biuro podawcze znajduje się na parterze, w pokoju 003; godziny pracy to poniedziałek–piątek 7:30–15:30. Do kontaktu ogólnego służą numer 48 365 46 52 oraz adres sekretariat@mzdik.pl. Dla spraw formalnych jednostka podaje także adres do e-Doręczeń: AE:PL-45167-72092-CBTVW-31.

Nie istnieje jednak jeden uniwersalny kanał właściwy dla wszystkich spraw. Problemy dotyczące biletomatów mają własną ścieżkę reklamacyjną, podobnie kwestie związane z biletami, Radomską Kartą Miejską czy Systemem Dynamicznej Informacji Pasażerskiej. Wnioski dotyczące karty mogą wymagać odpowiedniego formularza i złożenia go w określonym punkcie. Godziny działania takich miejsc należy sprawdzać na bieżąco, ponieważ mogą ulegać zmianom.

W sprawach pasażerskich działają wyspecjalizowane kontakty. Awarie biletomatów stacjonarnych można zgłaszać na biletomaty@mzdik.pl lub telefonicznie pod numerem 504 716 974 w dni powszednie od 7:30 do 15:30. Pytania o bilety i Radomską Kartę Miejską obsługuje biletowy@mzdik.pl, a problemy z Systemem Dynamicznej Informacji Pasażerskiej — reklamacje.przewozy@mzdik.pl.

Rozkłady najlepiej weryfikować poprzez aktualne narzędzia wskazywane przez MZDiK, takie jak oficjalna informacja internetowa, system informacji pasażerskiej czy aplikacja wykorzystywana do prezentowania kursów. Ten kanał rozwiązuje jednak inny problem niż reklamacja. Sprawdzenie godziny przyjazdu autobusu nie jest tym samym procesem co zgłoszenie awarii biletomatu albo odwołanie dotyczące konkretnej sprawy biletowej.

Także sam kontakt z MZDiK nie gwarantuje określonego rozstrzygnięcia. Prawidłowo wysłane zgłoszenie uruchamia właściwą ścieżkę obsługi, lecz jego rezultat zależy od rodzaju sprawy, kompetencji jednostki, zebranych informacji i stosowanej procedury. Gdy problem należy do innego podmiotu, wiadomość skierowana do MZDiK nie przenosi na tę jednostkę odpowiedzialności.

Dobrze pokazują to linie komercyjne. Mogą korzystać z przystanków funkcjonujących w miejskim systemie, ale jeżeli MZDiK ich nie organizuje, reklamacje dotyczące samego przewozu powinny trafić do przewoźnika. Ten sam przystanek może więc obsługiwać usługi, za które odpowiadają różne podmioty.

Najlepsza zasada dla mieszkańca brzmi: najpierw określić rodzaj problemu i podmiot odpowiedzialny za dany element usługi, a dopiero później wybrać kanał kontaktu. Dzięki temu zgłoszenie dotyczące biletomatu nie trafia do komórki zajmującej się rozkładem, a skarga na komercyjnego przewoźnika do organizatora miejskich linii.

Poniższe zestawienie ułatwia wybór pierwszego kontaktu. W sprawie drogowej najważniejsze jest wskazanie dokładnej lokalizacji, a w sprawie kursu autobusu — linii, przystanku oraz daty i godziny. Właściwie opisane zgłoszenie łatwiej skierować do odpowiedniej komórki.

Rodzaj sprawy	Właściwy kontakt	Co podać w zgłoszeniu?
Usterka miejskiej drogi	Dział Utrzymania MZDiK: utrzymanie@mzdik.pl	Ulica, miejsce uszkodzenia, opis zagrożenia
Rozkład lub kurs autobusu miejskiego	Dział Przewozów Pasażerskich: komunikacja@mzdik.pl	Linia, kierunek, przystanek, data i godzina
Awaria biletomatu stacjonarnego	biletomaty@mzdik.pl	Lokalizacja automatu i rodzaj błędu
Bilet lub Radomska Karta Miejska	biletowy@mzdik.pl	Rodzaj biletu lub karty i opis problemu
Elektroniczna tablica przystankowa (SDIP)	reklamacje.przewozy@mzdik.pl	Nazwa przystanku i charakter nieprawidłowości
Strefa płatnego parkowania	Biuro SPPN, ul. Szewska 10; biurosppn@mzdik.pl	Lokalizacja, data i rodzaj sprawy parkingowej
Zatwierdzenie organizacji ruchu	Biuro Zarządzania Ruchem UM: bzr@umradom.pl	Lokalizacja, cel wniosku i dokumentacja projektowa

Jaki obraz roli MZDiK wynika z zakresu jego zadań i sposobu działania?

MZDiK zajmuje w miejskim systemie pozycję pomiędzy decyzją publiczną a konkretną usługą odczuwaną przez mieszkańca. W obszarze dróg może przygotowywać, zlecać, koordynować, nadzorować i utrzymywać zadania w powierzonym zakresie. W komunikacji pełni funkcje organizatorskie i obsługuje określone elementy systemu pasażerskiego, podczas gdy faktyczne prowadzenie pojazdów pozostaje po stronie operatorów lub przewoźników.

Dla mieszkańca ma to bardzo konkretną konsekwencję. Gdy pojawia się dziura w drodze, problem z biletem, niezgodny rozkład albo reklamacja dotycząca przewozu, pierwszym pytaniem nie powinno być automatycznie „dlaczego MZDiK tego nie zrobił?”. Najpierw trzeba ustalić, czy dana droga, linia albo usługa znajduje się w systemie jego odpowiedzialności i jaka część procesu faktycznie do niego należy.

Jeśli odpowiedź jest twierdząca, dopiero wtedy można przejść do drugiego pytania: czy zadanie zostało prawidłowo wykonane. Wymaga to danych właściwych dla konkretnej sprawy. Przy inwestycji może to być dokumentacja wykonania i odbioru, przy przewozach – informacje operacyjne i dane o realizacji, a przy reklamacji – przebieg postępowania i jego rozstrzygnięcie.

Taki sposób rozumienia chroni również przed odwrotnym błędem. Fakt, że pracę wykonała zewnętrzna firma albo autobus prowadzi operator, nie oznacza automatycznie braku odpowiedzialności MZDiK za organizowanie, nadzór lub kontrolę w zakresie powierzonych funkcji. Trzeba sprawdzić, jak zbudowany został konkretny łańcuch odpowiedzialności.