Powierzchnia Polski

Powierzchnia Polski na tle świata

Całkowita powierzchnia Polski wynosi 312 696 km². Choć jest to spory obszar, dzięki któremu nasz kraj plasuje się na 9 miejscu pod względem terytorium w Europie, to na tle reszty globu, nie jest już to wyróżniający się wynik. Uwzględniając wszystkie kraje świata, Polska zajmuje dopiero 69 miejsce pod względem zajmowanej powierzchni. Wyprzedzają nas pod tym względem tak mało znane kraje jak np. Mali, Namibia czy Republika Środkowoafrykańska. Mimo to, pod względem liczby mieszkańców, Polska plasuje się na 39 miejscu. Świadczy to o wysokiej gęstości zaludnienia w stosunku do niektórych państw o większej powierzchni. Sprzyja temu umiarkowany klimat oraz ukształtowanie terenu, które umożliwiają zaludnienie zdecydowanej większości powierzchni naszego kraju.

Podział administracyjny kraju

Polska składa się z 16 województw, które powstały w 1999 r. na mocy reformy administracyjnej. Zastąpiono nimi dotychczasowy podział funkcjonujący w ówczesnej Polsce, który składał się z 49 województw. Miało to na celu wyodrębnienie terenów o większej powierzchni, aby lepiej prosperowały i mogły być konkurencyjne dla innych regionów funkcjonujących w Europie. Sam podział był jednak bardzo dyskusyjnym tematem, w grę wchodziło kilka różnych koncepcji. Finalnie zastosowany rozkład województw nie uniknął krytyki, cechuje się on bowiem dużym zróżnicowaniem pod względem wielkości terytorium każdego z wyodrębnionych obszarów. Poniższa tabela prezentuje rozkład powierzchni poszczególnych województw w kolejności od największych do najmniejszych.

Zdecydowanie pod tym względem dominują województwa mazowieckie i wielkopolskie, które zajmują 3-4 razy większy obszar niż najmniejsze w tym zestawieniu województwo opolskie. Łącznie te dwa regiony zajmują blisko 20% powierzchni lądowej kraju. To więcej, niż wynosi obszar pięciu województw o najmniejszej powierzchni. Te najmniejsze województwa ulokowane są głównie w południowej części Polski. Na terenach północnych – na Pomorzu i Mazurach rozkład jest względnie równomierny.

Do dnia dzisiejszego trwają dyskusję nad koniecznością przeprowadzenia ponownej reformy podziału administracyjnego kraju. Najczęściej padająca propozycja zakłada utworzenie 12 województw, bardziej zbliżonych pod względem powierzchni. Zagwarantuje to bardziej sprawiedliwy podział w kontekście wielkości zamieszkania, generowanych dochodów i możliwości inwestycyjnych na poszczególnych obszarach.

Największe miasta w Polsce

Polska jest krajem, gdzie rolnictwo odgrywa dalej istotną rolę w gospodarce. Konsekwencją tego jest fakt, że duża liczba Polaków zamieszkuje w dalszym ciągu obszary wiejskie. Proporcje są tutaj stosunkowo wyrównane – nieznacznie więcej ludności mieszka w miastach (ok. 60% obywateli) niż na wsiach (40%). Biorąc jednak pod uwagę powierzchnię obszarów miejskich i wiejskich, okazuje się, że aż 90% obszaru Polski stanowią ośrodki wiejskie! Ich duże znaczenie wpływa na ograniczenie rozwoju największych polskich aglomeracji. W naszym kraju nie ma tendencji wśród społeczeństwa do zamieszkiwania wyłącznie dużych obszarów miejskich. Spora część ludności preferuje do życia bardziej spokojne tereny. Jest to całkowicie inna tendencja od tej, jaka panuje np. wśród mieszkańców Japonii. Blisko 30% ludności tego państwa zamieszkuje stolicę – Tokio. Dzięki temu miasto się tak rozwinęło, że jest obecnie największe na świecie.

Wspomniana tendencja ludności w Polsce, ograniczająca możliwości rozwojowe dużych miast powoduje, że w chwili obecnej tylko Warszawa przekracza powierzchnię 500 tys. km². Dla porównania – u naszych zachodnich sąsiadów znaleźć można aż 4 takie metropolie. Poniższa tabela przedstawia 10 największych polskich miast pod względem zajmowanego terytorium.

Warszawa znacznie odbiega pod względem powierzchni od największych Europejskich miast. Dla porównania stolica Rosji – Moskwa jest blisko 12 razy większa! Zajmuje bowiem obszar aż 6154 km². Drugi w tym zestawieniu Paryż również jest znacznie (blisko 6-krotnie) większy od stolicy Polski. Warszawa pod względem powierzchni zbliżona jest do stolicy naszych południowych sąsiadów – Pragi, która zajmuje obszar 496 km². Warto wspomnieć o jednej istotnej ciekawostce. Mianowicie od 2023 r. Warszawa teoretycznie nie jest już największym miastem w Polsce. Jest nim Gdańsk, którego powierzchnia na mocy zmienionych przepisów została „powiększona” o dodatkowy teren pokryty Morzem Bałtyckim. W artykule rozpatrywane są obszary lądowe, dlatego Warszawa dalej figuruje w nim na pierwszej pozycji.

Warszawa pod względem zajmowanej powierzchni znacznie odbiega od pozostałych polskich miast. Drugi w zestawieniu Kraków obejmuje obszar ok. 40% mniejszy niż ten zajmowany przez stolicę Polski. Rozbieżności pomiędzy następnymi miastami nie są już jednak tak wielkie. Ciekawić może wysokie miejsce zajmowane przez Zieloną Górę. Zaznaczyć należy jednak, że jest to mocno zalesiony obszar. Ponad połowa terytorium pokryta jest lasami i jest niezamieszkana. Kompletnym przeciwieństwem jest np. mocno zurbanizowany Poznań, który mimo mniejszej powierzchni niż stolica województwa lubuskiego, ma blisko 4-krotnie większą liczbę mieszkańców.

Jedynym przedstawicielem konurbacji górnośląskiej wśród największych polskich – czyli najbardziej zurbanizowanego obszaru Polski – jest Dobrowa Górnicza, która zajmuje powierzchnię 188,7 km². Cały ten mocno uprzemysłowiony obszar obejmujący teren województwa śląskiego i zachodniej części małopolskiego, zajmuje aż 1468,82 km², czym stanowi jedną z największych konurbacji (czyli aglomeracji miejskich złożonych z kilku/kilkunastu położonych blisko siebie dużych miast) w Europie.

Przyroda Polski

Polska jest obszarem obdarzonym licznymi walorami przyrodniczymi. Oprócz morza na północy i gór na południu, posiada również liczne obszary wodne (rzeki i jeziora) oraz leśne. Wody powierzchniowe Polski zajmują obszar 8313 km², co stanowi ok. 2,7% powierzchni kraju. W ich skład wchodzą:

• Obszar Morza Bałtyckiego – do Polski należy terytorium morskie rozciągające się na długość 12 mil morskich (22 224 m)
• Jeziora – zajmujące łączną powierzchnię 3169,3 km²
• Rzeki  – zajmujące obszar ok. 313 km²
• Pozostałe zbiorniki wodne występujące na terenie Polski

Największymi rzekami w Polsce są Wisła oraz Odra, które stanowią największy obszar systemu rzecznego. Z kolei wśród Jezior króluje znajdujące się w województwie warmińsko-mazurskim Śniardwy o powierzchni 113,8 km².

Oprócz obszarów morskich, w Polsce istotne znaczenie odgrywają również lasy, które stanowią blisko 30% powierzchni kraju. Dokładna powierzchnia gruntów leśnych na terenie Polski wynosi 94 769,25 km². Analizując poszczególne województwa pod względem zalesienia – obszarami z największą powierzchnią lasów są województwa mazowieckie i zachodniopomorskie, w których obszary leśne przekraczają 8 000 km². Najbardziej zalesionym regionem w Polsce, gdzie występuje największy wskaźnik lesistości w stosunku do całościowej powierzchni – jest zdecydowanie województwo Lubuskie. To właśnie ten region słynie z bardzo dużej liczby lasów. Około połowę jego terytorium stanowią właśnie lasy. Wpływa to na małą gęstość zaludnienia regionu, bowiem znaczna część jego obszaru jest niezamieszkana. Uwidacznia się to na przykładzie analizowanej wcześniej Zielonej Góry – gdzie mimo dużej powierzchni, miasto zamieszkuje niewielka liczba mieszkańców w porównaniu do innych polskich metropolii.

Powierzchnia Polski to w zdecydowanej większości obszar nizinny. Zajmują one 91,3% terenu kraju. W ich skład wchodzą zarówno niziny nadmorskie (tzw. pobrzeże), pas pojezierzy oraz niziny środkowopolskie. Wyżyny z kolei obejmują 5,6% terenu Polski a góry 3,1%. Na terenie Żuław Wiślanych znajduje się również tzw. depresja – czyli obszar położony poniżej poziomu morza. Zajmuje on powierzchnię ok. 450 km²

Polska – zróżnicowana, piękna

Obszar 312 696 km², jaki zajmuje Polska, cechuje się bardzo dużym zróżnicowaniem. Na terenie kraju znajdziemy wiele pięknych walorów przyrodniczych – morze, góry, lasy, jeziora, wartych zwiedzenia, szczególnie dla ludzi łaknących kontaktu z naturą. Osoby szukające rozrywki, nowoczesności, otwarcia się na świat, mogą skorzystać z kilku dużych ośrodków miejskich, gdzie znajdą wszystko czego potrzebują. Jeżeli ktoś chce uciec od zgiełku dużego miasta i wypocząć, znajdzie wiele ośrodków wiejskich gwarantujących ciszę i spokój. To wszystko czyni nasz kraj pięknym i unikatowym. Choć Polska jest dopiero 69 krajem pod względem powierzchni na świecie, ma wiele do zaoferowania, tutaj każdy znajdzie tu coś dla siebie.